Жоба БАӘ Ұлттық метеорология орталығымен бірлесіп жүзеге асырылуда. Арнайы ұшақ жаңбырлы бұлттардың астында экологиялық қауіпсіз тұзды реагенттерді шашыратады, олар ылғалдың кристалдануын тездетеді. Операциялар тек қолайлы метеорологиялық жағдайларда жүргізіледі, ал қолайлы бұлттарды «Қазгидромет» анықтайды.
Жұмыс принципі және шектеулер
Әсер ету радиусы шамамен бес километрден аспайды. Технология аймақтың климатын тұтастай өзгертпейді, тек нақты бұлтты жүйеде жауын-шашын ықтималдығын арттырады. Премьер-министрдің орынбасары — жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мадиевтің айтуынша, жоба халықаралық тәжірибені меңгеруге және отандық мамандарды дайындауға мүмкіндік береді.
Пікірлер және алаңдаушылықтар
Әлеуметтік желілерде жаңбыр енді басқа аймақтарға жетпейді деген мәлімдемелер пайда болды. Цифрлық үкіметті қолдау орталығының бас директоры Әлия Оспанова жобаның мақсаты құрғақшылық қаупі жоғары аймақ үстінде бұлттардың ылғал беруін арттыру, ал жауын-шашынды қайта бөлу емес екенін түсіндірді.
Әлемдік тәжірибе
Cloud seeding технологиясы АҚШ, Қытай, Иран, БАӘ, Үндістан және тағы да елуге жуық елдерде қолданылады. Қытайда 2014 жылдан бері ондаған мың операция жүргізіліп, 2 млрд доллардан астам қаражат жұмсалған. Ғылыми ортада әдістің тиімділігі туралы әлі де ортақ пікір жоқ.
Жұмыстардың барысы және реагенттер
Қазіргі уақытта Түркістан облысында 11 өндірістік ұшу орындалды, негізінен Отырар және Созақ аудандарының үстінде. Калий хлориді, натрий хлориді және магний қосылыстары негізіндегі реагенттер қолданылады. Экология және табиғи ресурстар министрлігінің мәліметінше, технологияның ұзақ мерзімді әсері әлі де зерттелуде.
Экологиялық бағалау
Эколог Лаура Сеилбек қолданылатын заттардың қоршаған ортаға теріс әсер етпейтінін атап өтті. Жоба зерттеу сипатында, трансшекаралық әсер жоқ. Нәтижелер технологияны басқа аймақтарда қолдану мүмкіндігін ғылыми бағалау үшін пайдаланылады.